Engelli park kartı, engelliler için ayrılmış park yerlerini kullanma hakkı veren ve emniyetin trafik denetleme birimlerince düzenlenen karttır. Aile büyüğünüzün bu kartı alıp alamayacağını yaşı değil; raporundaki engel oranı, engelli sürücü belgesi ya da adına kayıtlı engelli aracı belirler. Başvuru e-Devlet’ten ya da il veya ilçedeki trafik denetleme biriminden yapılır.
Kısa cevap
- Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 53. maddesine göre kart, talep eden engellilere ve gazilere verilir. Kartın verilme, kullanım ve iptal usullerini Emniyet Genel Müdürlüğü belirler.
- İl emniyet müdürlüklerinin açıklamasına göre kart; gazilere, engelli sürücü belgesi ya da engelli aracı olanlara ve bunlar olmasa da raporunda engel oranı %90 ve üzeri olanlara düzenlenir.
- e-Devlet’teki “Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu” hizmetinde onay için süre en geç yedi iş günüdür; kart bildirdiğiniz adrese gönderilir.
- Kart yalnızca üzerinde adı yazan kişi araçtayken geçerlidir. Engelli park yerini engelli olmayan birinin işgal etmesinde para cezası iki kat uygulanır.
- Park kartı tek başına vergi avantajı sağlamaz. ÖTV (özel tüketim vergisi) istisnası ve MTV (motorlu taşıtlar vergisi) muafiyeti, rapordaki engel oranına ve aracın özel tertibatına bağlı ayrı haklardır.
Engelli park kartı kimlere verilir?
Yönetmeliğe göre kart, engelliler için ayrılmış park yerlerinden yararlanmaları amacıyla, talep eden engellilere ve gazilere trafik denetleme kuruluşlarınca verilir. Kimin hangi koşulla kart alacağını Emniyet Genel Müdürlüğünün usulleri belirler. İl emniyet müdürlüklerinin yayımladığı açıklamaya göre tablo şöyle:
| Durum | Kart düzenlenir mi? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Gazi | Evet | Başvuruda gazilik belgesi istenir. |
| Engelli sürücü belgesi olan | Evet | 2016’dan beri ayrı bir H sınıfı yok; engele uygun tertibat kodu sürücü belgesine işlenir. |
| Engelli aracı olan | Evet | Araç engelli bireyin adına tescilli olmalıdır. |
| Engelli sürücü belgesi ve engelli aracı yok, raporda engel oranı %90 ve üzeri | Evet | Aracı bir yakını kullanabilir; kart sahibi araçta bulunmalıdır. |
| 18 yaş altında, ÇÖZGER’de (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) “Özel Koşul Gereksinimi Var (ÖKGV)” ibaresi | Evet | Kart, çocuk araçtayken geçerlidir. |
| Raporda engel oranı %90’ın altında, engelli sürücü belgesi ve engelli aracı yok | Açıklamadaki gruplara girmiyor | Başvurmadan önce trafik denetleme birimine sorun. |
| Yalnızca ileri yaş, engelli raporu yok | Hayır | Yönetmelik kartı engellilere ve gazilere tanır; yaş tek başına yetmez. |
Yaşlı bir aile büyüğü için park kartı
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yaşa bağlı bir park kartı yok; kart rapora göre verilir. Araç kullanmayan ve adına engelli aracı bulunmayan bir aile büyüğü için emniyetin aradığı, engel oranı %90 ve üzeri olan bir sağlık kurulu raporudur. Rapordaki oranı Sağlık Bakanlığının e-Devlet’teki “e-İmzalı Erişkinler için Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama” hizmetinden görebilirsiniz. Rapor hiç yoksa süreç engelli sağlık kurulu raporu nasıl alınır yazısında; oranın gerçek durumu yansıtmadığını düşünüyorsanız izlenecek yol engelli sağlık kurulu raporuna itiraz yazısında anlatılıyor.
Engelli park kartı nasıl alınır?
Başvurunun iki yolu var: e-Devlet ya da bulunduğunuz il veya ilçedeki trafik denetleme şube müdürlüğü, amirliği ya da bürosu. İki yolda da kart hak sahibinin adına düzenlenir.
e-Devlet’ten başvuru adımları
- Kart sahibinin raporunu kontrol edin: engel oranı ve raporun sürekli mi süreli mi olduğu önemlidir.
- e-Devlet’e girip Emniyet Genel Müdürlüğünün “Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu” hizmetini açın.
- Başvuru ekranındaki bilgileri tamamlayın ve kartın gönderileceği adresi doğru yazın.
- Hizmet açıklamasına göre ilgili trafik birimi başvuruyu en geç yedi iş günü içinde onaylar; ardından kart adresinize gönderilir.
- Kart elinize geçince park ederken aracın camından görünecek şekilde yerleştirin.
Trafik biriminden yüz yüze başvuru ve belgeler
e-Devlet kullanamayan bir aile büyüğü için yüz yüze başvuru yapılabilir. Örneğin Sivas İl Emniyet Müdürlüğünün kamu hizmet standartlarında sayılan belgeler şunlar:
- Dilekçe ve iki vesikalık fotoğraf.
- Sağlık kurulu raporu, engelli sürücü belgesi ya da gazilik belgesinden hangisi varsa fotokopisi.
- Araç tescil belgesi fotokopisi. Aracın kimin adına kayıtlı olması gerektiğini başvurmadan önce birime sorun.
- Nüfus cüzdanı fotokopisi.
- Kart sahibi kısıtlıysa (vesayet altındaysa) vasilik belgesi.
Liste ilden ile küçük farklar gösterebilir; gitmeden önce başvuracağınız birimin güncel listesini öğrenin.
Kart nerede geçerli, yanlış kullanımın cezası ne?
Kart engelliler için ayrılmış park yerlerinde kullanılır ve park ederken aracın camından görünür olmalıdır. Geçerli olması için kart üzerinde adı yazan engellinin araçta bulunması gerekir. Emniyetin açıklamasına göre engelli araçta değilse sürücüye engelli park yerine park etmekten ceza uygulanır.
Engelli park yerleri, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde park etmenin yasak olduğu yerler arasında sayılır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının (ASHB) aktardığına göre Karayolları Trafik Kanunu’nun 61. maddesi uyarınca bu yerleri engelli olmayanların işgal etmesinde para cezası iki kat uygulanır; araç trafik zabıtasınca kaldırılabilir. Engelli park yerini işgal eden bir araç görürseniz trafik ekiplerine bildirebilirsiniz.
Otopark Yönetmeliği’ne göre umumi bina, bölge ve genel otoparklarda en az bir olmak üzere her 20 park yerinden biri engellilere ayrılır; bu yerler giriş-çıkışa ve asansöre en yakın noktadadır.
Kart, otoparkta ücret ödemeyeceğiniz anlamına gelmeyebilir; belediye ya da özel otoparkta ücretsizlik veya indirim olup olmadığını işletmeciye sorun. Kartın geçerlilik süresi ve iptali yönetmelikte yazmaz, Emniyet Genel Müdürlüğünün usulleriyle belirlenir. Süreli raporla kart aldıysanız rapor yenilendiğinde kartın durumunu trafik birimine sorun.
Araç kolaylıkları: ÖTV, MTV, engelli ehliyeti ve otoyol
Park kartı yalnızca park yeriyle ilgilidir. Araç alımındaki ve vergideki haklar rapordaki engel oranına ve aracın özel tertibatına bağlıdır:
| Hak | Kimler yararlanır | Koşul |
|---|---|---|
| ÖTV’siz araç alımı | Engel oranı %90 ve üzeri olanlar; 18 yaş altında ÇÖZGER’de ÖKGV ibaresi olanlar | On yılda bir, ilk alımda. Özel tertibat ve aracı bizzat kullanma şartı yok. |
| ÖTV’siz araç alımı | Aracı kendisi kullanmak için engeline uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar | On yılda bir, ilk alımda. Raporda “sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” ibaresi ve engelli sürücü belgesi gerekir; aracı zorunlu hâller dışında kendisi kullanır. |
| ÖTV’siz araç alımı | Raporunda ortopedik engel oranı %40 ve üzeri olup bu engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayanlar | On yılda bir, ilk alımda; kanunun bu hükmü 2026’da yeniden düzenlendi. Özel tertibat ve bizzat kullanma şartı yok. |
| MTV muafiyeti | Engel oranı %90 ve üzeri olanların adına kayıtlı taşıtlar | Özel tertibat şartı yok; sağlık kurulu raporu vergi dairesine verilir. |
| MTV muafiyeti | Engel oranı %90’ın altında olanlar | Yalnızca adına kayıtlı özel tertibatlı taşıtta; rapor, tertibatı gösteren tescil belgesi, teknik belge, proje raporu ve bildirim formuyla vergi dairesine başvurulur. |
ÖTV’siz alımda 2026 için vergiler dahil bedeli 2.873.900 TL’yi aşan binek otomobiller kapsam dışıdır. İstisna yalnızca engelli bireyin şahsına tanınır; araç bir yakının adına alınırsa yararlanılamaz. İstisnayla alınan araç beş yıl dolmadan istisnadan yararlanmayan birine satılırsa ÖTV alıcıdan alınır; beş yıl geçtikten sonraki satışta ÖTV aranmaz. Vergi haklarının tamamı yaşlı ve engelliler için indirim ve muafiyetler yazısında.
Aracı engelli kendisi kullanacaksa
Önce aile hekimine başvurulur. Hekim özel tertibatlı araç kullanılabileceğine karar verirse kişi il sağlık müdürlüğüne bağlı il sağlık komisyonuna sevk edilir. Komisyon gereken tertibatı kodla sağlık raporuna yazar; bu kodlar sürücü belgesine de işlenir ve sürücü yalnızca bu kodlara uygun araç kullanabilir. Engel oranı %90’ın altındaysa MTV istisnası için vergi dairesi tertibatı gösteren tescil belgesini, teknik belgeyi ve proje raporunu ister; bu yüzden uyarlamayı tescile işletmeyi atlamayın.
Köprü ve otoyol
Park kartı yönetmelikte yalnızca engelli park yerleri için tanımlanır; köprü ve otoyol geçişi ayrı kurallara bağlıdır. Karayolları Genel Müdürlüğünün geçiş ücreti yönetmeliğine göre Cumhurbaşkanı kararıyla muafiyet tanınanlar dışında tüm araçlar ücrete tabidir ve yönetmelikte engelli araçları için ayrıca sayılmış bir muafiyet yok. Yap-işlet-devret yollarındaki ücretsiz geçişler sözleşmelerle belirlendiği için güncel durumu Karayolları Genel Müdürlüğünden teyit edin.
Aracı olmayanlar için toplu taşıma ve refakatçi hakkı
Toplu taşımadaki haklar %40 engel oranıyla başlar; park kartında %90 eşiğine takılan bir aile büyüğü bu haklardan yararlanabilir. 4736 sayılı Kanun’a göre engel oranı %40 ve üzeri olanlar ile ağır engellinin bir refakatçisi şehir içi toplu taşımadan ve şehirlerarası tren ve deniz hatlarından ücretsiz yararlanır. 65 yaş ve üzeri Türk vatandaşları şehir içi toplu taşımada ücretsiz, şehirlerarası tren ve deniz hatlarında %50 indirimlidir. Şehirlerarası otobüste engel oranı %40 ve üzeri olanlara %40 indirim uygulanır; indirimli koltuk sayısı aracın büyüklüğüne göre sınırlıdır.
Bu haklarda gösterilecek belge engelli kimlik kartıdır; refakatçi hakkı da kartta yer alır. İki kart sık karıştırıldığı için farkları aşağıda:
| Konu | Engelli park kartı | Engelli kimlik kartı |
|---|---|---|
| Başvuru yeri | İl ya da ilçe trafik denetleme birimi, e-Devlet | ASHB il müdürlüğü, sosyal hizmet merkezi, e-Devlet |
| Kimler alır | Gaziler; engelli sürücü belgesi ya da engelli aracı olanlar; bunlar yoksa engel oranı %90 ve üzeri olanlar | Engel oranı %40 ve üzeri olanlar; çocukta ÇÖZGER’de buna denk düzey |
| Ne işe yarar | Engelli park yerlerini kullanma | Engel durumunu belgeleme; toplu taşımada ücretsiz seyahat ve refakatçi hakkı |
| e-Devlet hizmeti | Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu | Engelliler İçin Kimlik Kartı Başvurusu |
Kimlik kartı başvurusunun ayrıntıları engelli kimlik kartı yazısında. Belediyenin elektronik ulaşım kartına tanımlama gerekiyorsa usulü belediyenizin ulaşım biriminden öğrenin.
Sık yapılan hatalar
- Kartı kart sahibi araçta değilken kullanmak. Kart kişiye aittir; kart sahibi araçta yoksa engelli park yerine park eden sürücüye ceza uygulanır.
- Rapordaki oranı kontrol etmeden başvurmak. Engelli sürücü belgesi ya da engelli aracı olmayan biri için emniyetin aradığı oran %90 ve üzeridir.
- Rapordaki ibareyi gözden kaçırmak. Özel tertibatlı araçta ÖTV istisnası için raporda zorunluluk bildiren ibare aranır. 20 Şubat 2019’dan önce düzenlenmiş raporlarda “kullanabilir” gibi tercih bildiren ifadelerle işlem yapılmaz.
- Aracı yakının adına almak ya da erken satmak. ÖTV istisnası engellinin şahsına tanınır; beş yıl dolmadan istisnadan yararlanmayan birine satışta ÖTV alıcıdan alınır.
- Uyarlamayı tescile işletmemek. Tertibat tescil belgesinde görünmezse MTV istisnası için gereken belge eksik kalır.
Sık sorulan sorular
Engelli park kartı nasıl alınır?
e-Devlet’te Emniyet Genel Müdürlüğünün “Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu” hizmetinden ya da bulunduğunuz il veya ilçedeki trafik denetleme birimine yüz yüze başvurarak alınır. e-Devlet’te onay için süre en geç yedi iş günüdür; kart bildirdiğiniz adrese gönderilir.
Engelli park kartı kimlere verilir?
Yönetmeliğe göre engellilere ve gazilere verilir. İl emniyet müdürlüklerinin açıklamasına göre gaziler, engelli sürücü belgesi olanlar, engelli aracı olanlar, bunlar olmadan engel oranı %90 ve üzeri olanlar ve ÇÖZGER’inde ÖKGV ibaresi bulunan çocuklar kart alabilir.
Yaşlılar için park kartı alınabilir mi?
Yaş tek başına yetmez; kart rapora göre verilir. Araç kullanmayan ve adına engelli aracı olmayan bir aile büyüğü için emniyetin aradığı, engel oranı %90 ve üzeri bir sağlık kurulu raporudur. Oran %40 ve üzeri ama %90’ın altındaysa engelli kimlik kartıyla toplu taşıma haklarından yararlanılabilir.
Engelli park kartının süresi var mı?
Kartın süresi ve iptali yönetmelikte yazmaz; Emniyet Genel Müdürlüğünün belirlediği usullere bağlıdır. Süreli bir raporla kart aldıysanız, rapor yenilendiğinde kartın geçerliliğini trafik denetleme birimine sorun.
Engelli park kartını başkası kullanabilir mi?
Aracı bir yakınınız kullanabilir, ancak kart yalnızca üzerinde adı yazan engelli araçtayken geçerlidir. Kart sahibi araçta değilken engelli park yerine park eden sürücüye ceza uygulanır.
Park kartı ile engelli kimlik kartı aynı şey mi?
Hayır. Park kartını emniyetin trafik denetleme birimleri verir ve yalnızca engelli park yerleri içindir. Engelli kimlik kartı için ASHB il müdürlüğüne, sosyal hizmet merkezine ya da e-Devlet’e başvurulur; engel oranı %40 ve üzeri olanlara düzenlenir ve toplu taşımada gösterilen belgedir.
Sonraki adım
Önce raporu kontrol edin: engel oranı ve rapordaki ibareler hem park kartını hem ÖTV ve MTV haklarını belirler. Oran %90 ve üzeriyse park kartı başvurusunu e-Devlet’ten yapabilirsiniz; altındaysa ve aile büyüğünüz araç kullanmıyorsa engelli kimlik kartıyla toplu taşıma haklarını öne alın. Bir huzurevini ya da engelli bakım merkezini ziyaret edecekseniz kurumun engelli park yeri ve girişe yakın indirme alanı olup olmadığını önceden sorun. Bölgenizdeki kurumları engelli bakım merkezleri dizininde görebilirsiniz; kurum seçiminde yardım isterseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurun. Danışmanlık ücretsizdir.
Kaynaklar
- e-Devlet, Emniyet Genel Müdürlüğü: Engelli / Gazi Park Kartı Başvurusu
- Karayolları Trafik Yönetmeliği (md. 53 ve 115)
- ASHB: engellilere motorlu taşıt muafiyetleri (SSS)
- Antalya İl Emniyet Müdürlüğü: engelli otopark kartları
- Isparta İl Emniyet Müdürlüğü: engelli otopark kartları
- Sivas İl Emniyet Müdürlüğü: park kartı belgeleri
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu (md. 7 ve 15)
- Karayolları Genel Müdürlüğü geçiş ücretleri yönetmeliği
- 4736 sayılı Kanun: ücretsiz ve indirimli seyahat
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 56: otobüs indirimi
- Engelli kimlik kartı yönetmeliği