Engelli için geçici ve misafir bakım: 48 resmî merkez (2026)

Engelli yakınına evde bakan kişi hastalandığında, ameliyat olacağında ya da birkaç günlüğüne şehir dışına çıkması gerektiğinde aileler aynı soruyu sorar: yakınım bu sürede nerede, kimin yanında kalacak? Cevap, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına (ASHB) bağlı resmî bakım merkezlerinde yılda 30 güne kadar geçici ve misafir bakım. Aşağıda merkez listesi, başvuru adımları ve evde bakım yardımının durumu var.

Geçici ve misafir bakım nedir?

Bu iki ayrı hizmet değildir. Mevzuattaki adı “geçici ve misafir olarak bakım”dır; Bakanlık listesinde de “Geçici ve Misafir Bakım Hizmeti Veren Merkezler” başlığıyla geçer. Ailesinin yanında bakılan engelli birey, merkezde yer varsa kısa bir süre için yatılı olarak kabul edilir, süre bitince evine döner.

Dayanağı, Bakanlığın resmî merkezleri için geçerli olan 2010 tarihli bakım ve rehabilitasyon yönetmeliğinin 18. maddesidir: engelli birey bir yıl içinde en fazla 30 gün geçici ve misafir olarak merkezde kalabilir. Bakanlığın 2010/12 sayılı genelgesi bu 30 günün tek seferde ya da farklı zamanlarda kullanılabileceğini yazar. Bakanlığın sık sorulan sorular sayfası hizmetin amacını hac, umre, sağlık ve seyahat gibi nedenlerle ailenin engelli yakınından geçici süre ayrı kalması olarak tanımlar.

Uzun süreli yerleşme ise ayrı bir süreçtir; kalıcı kurum bakımı için engelli bakım merkezine başvuru rehberimize bakın.

Kimler yararlanabilir?

Bakanlığın engelli hizmetleri rehberine göre hizmetten, başta evde bakım yardımı alan aileler olmak üzere ailesinde engelli birey bulunan tüm aileler yararlanabilir. Pratikte üç koşula bakılır:

• Engelli sağlık kurulu raporu: Başvurunun temel belgesidir. Raporunuz yoksa ya da süresi dolduysa önce engelli sağlık kurulu raporu işini halledin.
• Merkezin hizmet grubu: 2010/12 sayılı genelgeye göre kişinin merkezin hizmet verdiği yaş, cinsiyet ve engel grubuna uygun olması gerekir.
• Merkezde yer olması: Misafir kabul kapasiteye bağlıdır; genelgeye göre yer yoksa yakın illerdeki merkezlerde boş yer aranır.

Hangi resmî merkezler bu hizmeti veriyor?

Bakanlığın “Geçici ve Misafir Bakım Hizmeti Veren Merkezler” listesinde 41 ilde 48 merkez var. Hepsi resmî kuruluştur; Bakanlığın 110 resmî engelli bakım kuruluşunun 48’i bu hizmeti veriyor. Tablodaki adlar Bakanlık listesindeki yazımla verilmiştir.

İlinizde merkez yoksa ya da listedeki merkez yakınınızın yaş ve engel grubuna uymuyorsa doğrudan il müdürlüğüne ya da sosyal hizmet merkezine başvurun. Komşu illerdeki seçenekleri de il müdürlüğü söyler. Resmî merkezlerin tamamını ve türlerini devlet engelli bakım merkezleri yazımızda, il il kurum listesini engelli bakım dizinimizde bulabilirsiniz.

Nasıl başvurulur?

Başvuru yeri üç tanedir: Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğü, sosyal hizmet merkezi ya da ilinizdeki resmî bakım ve rehabilitasyon merkezi. Yer durumu ve onay zaman alabilir; başvuruyu son güne bırakmayın.

1. Ayrılık tarihini ve kaç gün gerektiğini netleştirin. Yılda toplam 30 günü aşmayacak şekilde planlayın.
2. Yukarıdaki tablodan ilinizdeki merkezi bulun; merkezin yakınınızın yaşına, cinsiyetine ve engel grubuna hizmet verip vermediğini sorun.
3. Dilekçenizi ve belgelerinizi il müdürlüğüne, SHM’ye ya da doğrudan merkeze verin.
4. Merkezdeki meslek elemanı durumu değerlendirir ve rapor hazırlar. Yönetmeliğe göre merkez müdürü önerir, il müdürü onaylar.
5. Onay çıkınca hizmet sözleşmesi imzalanır ve yakınınız belirlenen tarihte merkeze teslim edilir.

Hangi belgeler istenir?

• Engelli bireyin ya da yasal temsilcisinin (vasisinin) dilekçesi
• Engelli sağlık kurulu raporu
• T.C. kimlik numarası beyanı
• Hizmet sözleşmesi ve meslek elemanının değerlendirme raporu (bunlar başvuru sırasında merkezde hazırlanır)

2010/12 sayılı genelgeye göre engelli bireyin kimliği, fotoğrafı ve onu teslim eden kişinin kimlik fotokopisi hizmet sözleşmesine eklenir. Ek belge için merkeze sorun.

Evde bakım yardımı kesilir mi?

Hayır. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliğinin 5. maddesinin 9. fıkrasına göre bakım verenin talebiyle engelli birey, bakım ve rehabilitasyon merkezinin hazırlayacağı sosyal inceleme raporuyla uygun görülürse yılda 30 günü geçmemek üzere geçici misafir olarak kabul edilir ve bu sürede evde bakım yardımı devam eder.

Aynı maddede iki seçenek daha var. Bakım veren geçici olarak bakamayacaksa aynı hanede yaşayan başka bir akraba yılda 30 gün bakımı üstlenebilir ve yardım sürer (5/8). Gündüz hizmet merkezlerinden ayda 72 saate kadar hizmet alınması da yardımı kesmez (5/10). Buna karşılık yakınınız bir kuruma sürekli yerleşirse evde bakım yardımı sona erer. Ayrıntılar için evde bakım yardımı rehberimize bakın.

Ücret ödenir mi?

Bu konuda Bakanlığın kendi kaynakları aynı dili kullanmıyor. Bakanlığın engelli hizmetleri rehberi hizmeti “her türlü ihtiyaçlarını ücretsiz karşılayarak” verdiğini yazar; 2010/12 sayılı genelge de bakım ve iaşe giderleri için ücret alınmayacağını söyler. Buna karşılık Bakanlığın sık sorulan sorular sayfası hizmeti ücretli bir bakım modeli olarak tanımlar ve tutar ilan edilmiş değildir.

Bu yüzden başvururken merkeze ya da il müdürlüğüne ücret alınıp alınmayacağını sorun ve cevabı hizmet sözleşmesinde görün. Genelgeye göre giysi ve harçlık ailenin sorumluluğundadır; yakınınızın kıyafetlerini, kişisel eşyalarını ve kullandığı ilaçların listesini yanında götürün. Resmî merkezlerde kalıcı bakım ise ASHB’ye göre gelirden bağımsız ücretsizdir; bunu misafir kalışla karıştırmayın.

Sık sorulan sorular

Geçici misafir bakım kaç gün sürer?

Yılda en fazla 30 gün. Süre tek seferde ya da parça parça kullanılabilir. Mevzuatta uzatma hükmü bulunmuyor; daha uzun süreli ihtiyaç için kalıcı kurum bakımına ayrıca başvurmak gerekir.

Özel bakım merkezleri misafir bakım veriyor mu?

Bu yazıdaki hizmet Bakanlığa bağlı resmî merkezlerde verilir. Özel merkezlerde kısa süreli kalış merkezin kendi uygulamasına ve ücretine bağlıdır; doğrudan merkeze sorun.

İlimizde listedeki merkezlerden hiçbiri yoksa ne yapmalıyım?

İl müdürlüğüne ya da sosyal hizmet merkezine başvurun. Genelgeye göre yer bulunamazsa yakın illerdeki merkezlerle iletişime geçilir; uygun yer çıkarsa dosya o ilin müdürlüğüne gönderilir.

Evde bakım yardımı almayan aileler de yararlanabilir mi?

Evet. Bakanlığın rehberine göre hizmet başta evde bakım yardımı alan aileler olmak üzere ailesinde engelli birey bulunan tüm ailelere açıktır. Engelli sağlık kurulu raporu ve merkezin hizmet grubuna uygunluk yine aranır.

Başvurudan kaç gün sonra yerleştirme yapılır?

Bunun için resmî bir süre yayımlanmış değil. Süre merkezdeki yer durumuna ve il müdürlüğü onayına bağlıdır; tarihiniz belli olunca hemen başvurun.

Bir sonraki adım

Önce yukarıdaki tablodan ilinizdeki merkezi bulun, sonra merkeze ya da il müdürlüğüne tarihlerinizi ve yakınınızın raporunu götürün. Kalıcı bakım mı misafir bakım mı gerektiğine karar veremediyseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurun; danışmanlık ücretsizdir.

Kaynaklar

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Geçici ve Misafir Bakım Hizmeti Veren Merkezler listesi
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli Bakım Hizmeti sık sorulan sorular
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli Bireylere Yönelik Hizmetlerimiz rehberi
• Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği (RG 26.05.2023, sayı 32202)
• Özürlülerin Bakımı, Rehabilitasyonu ve Aile Danışmanlığı Hizmetlerine Dair Yönetmelik (RG 03.09.2010, sayı 27691)
• 2010/12 sayılı Geçici ve Misafir Olarak Bakım Hizmeti genelgesi