Devlet Engelli Bakım Merkezleri Nerede Var, Kimler Kalabilir?

Devlet engelli bakım merkezi arayan aileler genelde üç şeyi bilmek ister: ilimizde var mı, yakınım kalabilir mi, ücret ödeyecek miyiz? Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının (ASHB) Ağustos 2026 listesine göre Türkiye’de 70 ilde 110 resmî engelli bakım kuruluşu ve 47 ilde 144 umut evi var; bu merkezlerde bakım, kişinin gelirine bakılmaksızın ücretsiz. Aşağıda türleri, il dağılımını, kimlerin kalabileceğini ve özel merkezden farkını sırayla bulacaksınız.

Devlet engelli bakım merkezi nedir, hangi türleri var?

Devlet engelli bakım merkezi, ASHB’nin kendi işlettiği ve bedensel, zihinsel ya da ruhsal engeli nedeniyle günlük yaşamını başkasının yardımı olmadan sürdüremeyen kişilere bakım veren resmî kuruluştur. Adları farklı olsa da hepsi bakım, rehabilitasyon ve aile danışmanlığını birlikte sunar.

Bakanlık listesindeki 110 resmî kuruluş adlarına göre şöyle dağılıyor:

• Engelsiz yaşam, bakım, rehabilitasyon ve aile danışma merkezi (56): listedeki en yaygın ad. Bir kısmı yatılı bakımın yanında gündüzlü hizmet de verir.
• Bakım, rehabilitasyon ve aile danışma merkezi (51): aileler arasında genelde “devlet bakım evi” ya da “rehabilitasyon merkezi” diye anılan yatılı merkezlerdir.
• Görme engelliler rehabilitasyon merkezi (2): Ankara ve İstanbul’da, görme engellilere yöneliktir.
• Huzurevi ile ortak kuruluş (1): aynı yerleşkede hem yaşlılara hem engellilere hizmet veren kuruluş.

Umut evleri ayrı bir başvuru kapısı değildir. ASHB’ye göre umut evi, resmî bir bakım merkezine bağlı, müstakil ev ya da apartman dairesinde en fazla 6 kişilik ek ünitedir; resmî merkezde bakım alan ve bu modele uygun bulunan kişiler yerleştirilir. Ayrıntı için umut evleri rehberine bakabilirsiniz.

Devlet engelli bakım merkezleri hangi illerde var?

Resmî engelli kuruluşu 70 ilde, umut evi 47 ilde bulunuyor; ikisi birlikte 71 ili kapsıyor. Dağılım dengesiz: İstanbul tek başına 8 resmî merkez ve 11 umut eviyle başta, illerin çoğunda ise tek merkez var.

Kaynak: Bakanlık resmî kuruluş listesi ve umut evleri listesi, Ağustos 2026 (ASHB Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü). Toplamı 5 olan iller tek satırda birleştirildi.

Tabloda görünmeyen ama dikkat çeken iller de var: Kocaeli’de 4 resmî merkez var, umut evi yok; İzmir’de 1 resmî merkez ve 3 umut evi bulunuyor. Amasya, Balıkesir, Bartın, Bilecik, Bingöl, Hakkari, Kastamonu, Sivas, Şırnak ve Trabzon’da ise listede ne resmî bakım merkezi ne umut evi görünüyor; Tekirdağ’da resmî merkez yok, yalnızca umut evi var. Yani resmî bakım merkezi bulunmayan il sayısı 11. Bu illerde yaşıyorsanız başvuruyu yine kendi ilinizdeki sosyal hizmet merkezine yaparsınız; başka ildeki bir merkeze yerleştirme mümkün mü, il müdürlüğü söyler. Kendi ilinizdeki özel ve resmî kurumları engelli bakım merkezleri dizininden, örneğin İstanbul için İstanbul engelli bakım merkezleri sayfasından görebilirsiniz.

Hangi engel gruplarına hizmet veriyorlar?

Resmî merkezlerin büyük çoğunluğu zihinsel engellilere hizmet veriyor; bedensel ve ruhsal engel için yer çok daha az. Her merkez, hangi engel grubuna ve yaş grubuna bakacağı belirlenerek açılır.

• Zihinsel engel (otizm dahil): 110 resmî kuruluşun 85’i ve 144 umut evinin 115’i.
• Bedensel engel (serebral palsi dahil): 21 resmî kuruluş ve 21 umut evi.
• Ruhsal engel: 19 resmî kuruluş ve 17 umut evi.
• Görme engeli: 2 rehabilitasyon merkezi.

Bir merkez birden fazla gruba hizmet verebildiği için sayılar toplamı aşar. Bazı merkezler yalnız çocuklara ya da yalnız yetişkinlere, bazıları tek cinsiyete hizmet verir. Bu yüzden “ilimizde merkez var” bilgisi tek başına yetmez; yakınınızın engel grubuna ve yaşına uygun merkez olup olmadığını sorun. Zihinsel engelli bireylere hizmet veren resmî merkezlerin il il dökümü zihinsel engelli bakım merkezi rehberinde yer alıyor.

Kimler kalabilir, ücretli mi?

Resmî merkezde, engeli nedeniyle günlük yaşamın tekrar eden gereklerini kendi başına yerine getiremeyen ve bunu engelli sağlık kurulu raporuyla belgeleyen kişiler kalabilir. ASHB’nin sık sorulan sorular sayfasına göre bakım, kişinin geliri olup olmamasına bakılmaksızın ücretsizdir.

Bu, özel merkezdeki “Bakanlık ödemeli” kalıştan önemli bir farktır: orada raporda “tam bağımlı” (eski raporlarda “ağır engelli”) ibaresi ve gelir şartı birlikte aranır. Resmî merkez için ASHB’nin sayfası gelir şartı saymıyor; raporunuzdaki bağımlılık değerlendirmesinin kabulde nasıl yorumlanacağını il müdürlüğüne sorun.

Belgede iki ayrıntı var:

• 18 yaşını doldurmamış çocuk için mahkemeden koruma ve bakım merkezine yerleştirme kararı gerekir.
• 18 yaşını doldurmuş ve zihinsel ya da ruhsal nedenle işlerini göremeyen kişi için mahkemeden kısıtlama ve yerleştirme kararı, velayet altında değilse vasi atama kararı istenir.

Yakınınız resmî merkeze sürekli yerleşirse evde bakım yardımı sona erer; ikisi birlikte alınmaz. Kısa süreli ihtiyaç için ayrıca geçici misafir bakım vardır: yılda 30 güne kadar ve yalnız resmî merkezlerde verilir; ücret konusunda Bakanlık kaynakları aynı dili kullanmıyor (SSS «ücretli», hizmet rehberi ve 2010/12 genelgesi «ücret alınmaz»), bu yüzden merkeze sorun. Ayrıntı: geçici ve misafir bakım rehberi.

Resmî merkez ile özel merkez arasındaki fark ne?

Temel fark işleten ve ödeyen taraftır: resmî merkezi Bakanlık işletir ve bakım ücretsizdir; özel merkezi kişi, şirket, dernek ya da vakıf işletir, ücreti ya Bakanlık ya da aile öder. Özel merkez sayısı çok daha fazladır; Bakanlığın Haziran 2026 listesinde 345 özel bakım merkezi bulunuyor.

Aile ödemeli kalışın şehirlere göre ücret aralıkları engelli bakım merkezi fiyatları 2026 sayfasında.

Başvuru kısaca nasıl yapılır?

Başvuru, ikamet ettiğiniz yerin sosyal hizmet merkezinden ya da il müdürlüğünden başlar; resmî merkeze doğrudan da başvurulabilir. Süreç kabaca şöyle ilerler:

1. Güncel engelli sağlık kurulu raporunu hazırlayın; engel grubu ve bağımlılık değerlendirmesi raporda yazar.
2. Sosyal hizmet merkezine ya da il müdürlüğüne başvurun; yakınınızın engel grubunu, yaşını ve tercih ettiğiniz ili belirtin.
3. Gerekiyorsa mahkemeden koruma ya da kısıtlama ve yerleştirme kararını alın.
4. Sosyal inceleme sonrası uygun merkeze yerleştirme yapılır ya da sıraya alınırsınız.

Belge listesi, e-Devlet ön başvurusu, ret ve itiraz adımları engelli bakım merkezine nasıl başvurulur rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.

Bekleme olur mu, yer yoksa ne yapılır?

Olabilir. Bakanlık resmî merkezler için bekleme süresi yayımlamıyor; yer, merkezin kapasitesine, engel grubuna ve yaş grubuna göre değişir. Resmî merkez sayısı sınırlı olduğundan, bekleme durumunu başvurduğunuz sosyal hizmet merkezinden sormanız en doğru yoldur.

• Yakınınıza bakacak kimse kalmadıysa ya da ihmal riski varsa bunu başvuruda açıkça yazın.
• Şartları taşıyorsanız görevliye Bakanlık ödemeli özel merkez seçeneğini de sorun.
• Beklerken evde bakım yardımı, gündüzlü merkez ya da geçici misafir bakım ara çözüm olabilir.

Sık sorulan sorular

Devlet engelli bakım evleri nerelerde var?

ASHB’nin Ağustos 2026 listesine göre 70 ilde 110 resmî engelli bakım kuruluşu ve 47 ilde 144 umut evi var. En çok İstanbul, Karaman, Ankara, Burdur ve Aydın’da bulunuyor; 11 ilde listede resmî bakım merkezi yok, bu illerin 10’unda umut evi de bulunmuyor.

Devlet zihinsel engelli bakım evleri ücretsiz mi?

Evet. ASHB’ye göre resmî yatılı bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakım, kişinin geliri olup olmamasına bakılmaksızın ücretsizdir. Resmî merkezlerin 85’i zihinsel engellilere hizmet veriyor. Yılda 30 güne kadar verilen geçici misafir bakımda ise ücret konusunda Bakanlık kaynakları çelişiyor; başvururken merkeze sorun.

Devlet bakım merkezine yaşlı engelli kabul edilir mi?

Merkezin hangi yaş grubuna hizmet verdiği açılışta belirlenir; yaşlı bir engelli için önce merkezin yaş kapsamını sorun. Yaşlılar için ayrıca Bakanlığın huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri vardır; 60 yaş ve üzeri, raporunda “tam bağımlı” ya da “kısmi bağımlı” ibaresi olan kişiler de bu merkezlere başvurabilir. Hangisinin uygun olduğunu sosyal hizmet merkezi değerlendirir.

Resmî merkeze girince engelli maaşı ve evde bakım parası ne olur?

Resmî merkeze sürekli yerleşmede evde bakım yardımı sona erer, çünkü bakım artık evde verilmez. Engelli aylığının durumunu ise başvururken sosyal yardımlaşma vakfına ya da il müdürlüğüne sorun; kişinin gelir ve hane durumuna göre değerlendirildiği için tek bir kural yazmak yanıltıcı olur.

İlimde devlet engelli bakım merkezi yoksa ne yapmalıyım?

Başvuruyu yine kendi ilinizdeki sosyal hizmet merkezine yapın ve başka illerdeki merkezlere de açık olduğunuzu belirtin. Şartları taşıyorsanız Bakanlık ödemeli özel merkez de bir seçenektir; kendi ilinizdeki özel merkezleri dizinden görebilirsiniz.

Sonraki adım

Önce yakınınızın raporuna bakın: engel grubu ve bağımlılık değerlendirmesi, hangi merkeze başvurabileceğinizi belirler. Sonra ilinizdeki sosyal hizmet merkezine gidip resmî merkez, Bakanlık ödemeli özel merkez ve umut evi seçeneklerinin hepsini sorun. Hangi yolun ailenize uygun olduğuna karar veremediyseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurun; danışmanlık ücretsizdir.

Kaynaklar

• ASHB, Engelli Bakım Hizmeti sık sorulan sorular
• ASHB Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, engelli resmî kuruluş listesi ve umut evleri listesi (Ağustos 2026); özel bakım merkezleri listesi (Haziran 2026)
• Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği