Yakınınız için «palyatif bakım merkezi» önerildiyse ilk sorular hep aynıdır: Neresi, kim karar verir, ücretli mi, ne kadar kalınır? Palyatif bakım hastanede verilen bir sağlık hizmetidir ve yatış kararını hastanenin koordinasyon birimi verir. Kurallar 23 Haziran 2026’da yürürlüğe giren yönetmelikte yazılı.
Kısa cevap
- Halk arasında palyatif bakım merkezi denen yer, resmî adıyla palyatif bakım servisidir ve Sağlık Bakanlığının izin verdiği hastanelerin içinde kurulur (yönetmelik md. 4/ş).
- Başvuru aile hekimi, evde sağlık birimi, acil servis ya da hastanın yattığı servisin hekimi üzerinden başlar; yatış kararını hastanenin palyatif bakım koordinasyon birimi verir (md. 23).
- Sağlık Bakanlığınca tescil edilmiş palyatif yatakta tedavinin bedelini SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) karşılar; Sağlık Uygulama Tebliği’nde bu yatış için katılım payı tanımlı değildir.
- Serviste refakatçi bulunması esastır; azami kalış süresi yoktur, taburculuk kararını servisin sorumlu hekimi verir (md. 24).
- Huzurevi ve yaşlı bakım merkezi palyatif servisin yerine geçmez; bunlar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının izin ve denetimindeki yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır.
Palyatif bakım nedir, merkez mi servis mi?
Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete, 23 Haziran 2026, sayı 33289) palyatif bakımı şöyle tanımlar: iyileştirici tedavinin mümkün olmadığı ya da tedaviye bağlı yararın sınırlı olduğu durumlarda, hastanın ve ailesinin yaşam kalitesini korumak ve artırmak için ağrı ve diğer belirtilerin kontrolünü, psikososyal ve manevi desteği kapsayan bütüncül bakım (md. 4/p).
Yönetmelik «merkez» ya da «ünite» değil, servis der: palyatif bakım servisi, Bakanlıkça izin verilen yataklı sağlık tesislerinin bünyesinde kurulur (md. 4/ş). Yetişkinler için palyatif bakım servisi ile yoğun bakım kapsamı dışında kalan ileri düzey bakım için palyatif kritik bakım servisi, 18 yaş ve altındakiler için çocuk palyatif bakım servisi açılabilir (md. 4 ve 19). Bu kurallar Sağlık Bakanlığı, üniversite, belediye ve özel sağlık kuruluşlarına ait tesislerin hepsinde geçerlidir (md. 2).
Servisi tam zamanlı bir sorumlu hekim yönetir; tıbbi kararları ve bakım planını o verir (md. 4/t ve 22). İl genelinde koordinasyon ve denetim il sağlık müdürlüğündedir (md. 18).
Palyatif servise kimler yatar?
Yönetmeliğe göre palyatif bakım hastası, ilgili klinik rehberdeki ölçütlere göre yaşamı tehdit eden, kronik, ilerleyici ya da tedavisi tamamen mümkün olmayan bir hastalığı bulunan, buna bağlı fiziksel, psikolojik ya da sosyal sorunlar yaşayan ve bütüncül bakıma ihtiyaç duyan kişidir (md. 4/s). Yönetmelik bir hastalık listesi vermez, ölçütleri klinik rehbere bırakır. Yaşlılık ya da yatağa bağımlılık tek başına yatış gerekçesi olarak sayılmamıştır.
| Yatış gerekçesi (md. 24/1) | Aile için anlamı |
|---|---|
| Ağrı ve diğer belirtiler evde ya da ayakta tedaviyle kontrol edilemiyor | Evde sağlık ekibinin ya da poliklinik izleminin yetmediği durumda servis yatışı değerlendirilir. |
| Terminal dönem bakım ihtiyacı | Yaşamın son döneminde yoğun belirti kontrolü ve bakım gerekiyorsa. |
| Sosyal ve fiziksel şartlar evde bakımın sürmesine imkân vermiyor | Evde bakımı sürdürecek ortam ya da destek yoksa; karar yine hastanın klinik durumuyla birlikte verilir. |
Kabulde hastanın tanısı, hastalığın evresi, belirti kontrolü, günlük işlevleri, e-Nabız verileri, sosyal şartları ve bakım verenin desteği birlikte değerlendirilir (md. 24/2). Bu yüzden yatıştan önce hekim raporlarının e-Nabız’da görünüp görünmediğine bakmak yararlıdır.
Palyatif servise nasıl başvurulur?
Yönetmelik ilk başvuru yollarını sayar: evde sağlık birimleri, aile hekimleri, acil servisler, yoğun bakım servisleri, klinikler ya da uzaktan sağlık hizmeti (md. 23/1). Hastanın ya da yakınının servise doğrudan başvurusu bu yollar arasında sayılmaz. Süreç şöyle işler:
- İlk başvuru: Evde yaşayan hasta için aile hekimine ya da evde sağlık birimine gidilir; hastanede yatan hasta için yattığı servisin hekimiyle konuşulur.
- Ön değerlendirme: Evden gelecek hasta için aile hekimi ya da evde sağlık birimi «Palyatif Bakım Ön Değerlendirme Formu»nu il sağlık müdürlüğüne bağlı Evde Sağlık Koordinasyon Merkezine (ESKOM) gönderir (md. 23/3). Hastanede yatan hasta önce o hastanenin koordinasyon birimine bildirilir (md. 23/4).
- Karar: Değerlendirmeyi ve nihai yatış kararını hastanenin palyatif bakım koordinasyon birimi verir; kabul işlemini palyatif bakım sorumlu hekimi yapar (md. 23/2 ve 24/2).
- Yatak yoksa: ESKOM uygun tesisi bulur ve hastanın nakline aracılık eder (md. 23/3).
- Yoğun bakımdan geçiş: İyileştirici tedaviyle düzelme beklenmeyen yoğun bakım hastası için palyatif konsültasyon istenir; uygun görülürse hasta palyatif servise devredilir (md. 25).
Evde sağlık hizmeti alan hasta, hastanede palyatif servis ve boş yatak varsa öncelikle bu servise yatırılır (md. 9/5). Evde sağlık hizmetine başvuru e-Nabız, evde sağlık iletişim merkezi ya da doğrudan başvuruyla yapılır; aile hekimi de hasta adına başvurabilir (md. 15/1). Adımlar evde sağlık hizmeti nasıl alınır rehberinde.
Ücret: SGK karşılar mı?
Yönetmelikte ücret hükmü yoktur; ödeme Sosyal Güvenlik Kurumunun Sağlık Uygulama Tebliği’nde (SUT) düzenlenir. SUT’un palyatif bakım maddesine (2.4.4.K) göre SGK, Sağlık Bakanlığınca palyatif bakım için tescil edilmiş yatakta yatan hastaya verilen palyatif bakım tedavisini karşılar. Tescilli palyatif yatak dışında verilen hizmetin bedeli karşılanmaz.
| Hasta nerede yatıyor? | SGK ödemesi (SUT) | Yatıştan önce sorun |
|---|---|---|
| Sağlık Bakanlığı hastanesi, tescilli palyatif yatak | Karşılanır (2.4.4.K) | Yatağın palyatif yatak olarak tescilli olduğunu |
| Tıp fakültesi olan devlet ya da vakıf üniversitesi hastanesi, tescilli palyatif yatak | Karşılanır (2.4.4.K); vakıf üniversitesi ilave ücret alabilir (1.9.1) | İlave ücret istenip istenmeyeceğini |
| Özel hastane | Palyatif bakım maddesinde (2.4.4.K/1) sayılmıyor | Bedelin SGK’ca karşılanıp karşılanmayacağını, yazılı olarak |
| Huzurevi ya da yaşlı bakım merkezi | Palyatif servis olmadığı için SGK’nın palyatif bakım ödemesi uygulanmaz | Aylık ücreti ve sözleşme şartlarını |
Katılım payında durum şöyle: 5510 sayılı Kanun (md. 68) yatarak tedavide hastalık gruplarına göre katılım payı alınmasına imkân tanır, ama SUT’ta yatarak tedavi için katılım payı tanımlanmamıştır; yatarak tedavide kullanılan ilaçlardan da ilaç katılım payı alınmaz (SUT 1.8.5). Resmî metinlerde «ücretsiz» ifadesi geçmez; doğru anlatım, tescilli palyatif yatakta tedavi bedelini SGK’nın karşıladığıdır.
Adında «palyatif» geçen özel bakım evleri huzurevi ya da yaşlı bakım merkezi izniyle çalışıyorsa ücretleri kurumla yapılan sözleşmeye bağlıdır. Bu kurumların 2026 aralıkları için huzurevi fiyatları 2026 sayfasına bakabilirsiniz.
Refakatçi, kalış süresi ve taburculuk
Yönetmelik açıktır: palyatif bakım servislerinde ve palyatif kritik bakım servislerinde hasta refakatçisi bulunması esastır (md. 24/2). Refakatçinin kim olacağı, sayısı ve cinsiyeti yönetmelikte yazmaz; bunlar ve ziyaret saatleri hastanenin kuralına bağlıdır, yatış sırasında sorulmalıdır.
Yönetmelikte azami kalış süresi yoktur. Taburculuk kararını servisin sorumlu hekimi verir (md. 24/4). Yönetmelik taburculuğu ve hastanın evde sağlık birimine devrini ayrıntılı düzenler; servis kalıcı bir yaşam yeri olarak tanımlanmamıştır. Sağlıkta Kalite Standartları da bakımın, ekibin uygun gördüğü yerde (farklı bir klinik, bakımevi ya da ev) sürdürülmesini öngörür.
Evde izlenecek hasta için taburculukta bireysel bakım planı hazırlanır ve evde sağlık birimi ile aile hekimine elektronik olarak iletilir. İlk ev değerlendirmesini evde sağlık birimi en geç üç gün içinde yapar; reçetelerin sürekliliğini aile hekimi sağlar, izlemi ESKOM düzenler (md. 24/4–7). Evdeki dönem için belirti takibi ve aile hazırlığı evde palyatif bakım rehberinde anlatılıyor.
Palyatif servis, evde sağlık ve huzurevi arasındaki fark
| Konu | Palyatif bakım servisi | Evde sağlık hizmeti | Huzurevi ya da yaşlı bakım merkezi |
|---|---|---|---|
| Bakanlık | Sağlık Bakanlığı | Sağlık Bakanlığı | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (izin ve denetim) |
| Nerede | Hastane içinde | Hastanın evinde | Yatılı sosyal hizmet kuruluşunda |
| Kim karar verir | Hastanenin palyatif bakım koordinasyon birimi | ESKOM (il sağlık müdürlüğü) | Devlette başvuru il müdürlüğüne, sıra sosyal inceleme ve risk sınıfına göre; özelde kurumla sözleşme |
| Kalış | Azami süre yok, taburculuk hekim kararıyla | Sürekli ya da süreli izlem | Uzun süreli yerleşim |
6 Mayıs 2026 tarihli devlet huzurevi yönetmeliği «palyatif» kelimesini hiç kullanmaz. Bunun yerine «4. seviye» birimi; tedavi süreci tamamlanmış, uzun süreli yaşam desteği gerektiren ya da terminal dönemdeki yaşlılar için tanımlar (md. 21/5-b). Huzurevinde hastalanan yaşlıyı kuruluşun sağlık servisi gerektiğinde bir sağlık kuruluşuna sevk eder (md. 36/4-c). Ayrıntılar huzurevi yönetmeliği 2026 yazısında. Kabaca ayrım şudur: belirti kontrolü için hastane bakımı gereken hasta palyatif serviste, tedavi süreci tamamlanmış ve sürekli bakıma ihtiyaç duyan yaşlı ise huzurevinin bakım biriminde ya da yaşlı bakım merkezinde bakılır.
Palyatif servisten taburcu olan ve evde bakılamayan bir yaşlı için seçenekler yatağa bağımlı yaşlı için bakım seçenekleri yazısında, devlet huzurevi şartları ve belgeler devlet huzurevine başvuru rehberinde.
Sık sorulan sorular
Palyatif bakım merkezi ücretli mi?
Sağlık Bakanlığınca tescil edilmiş palyatif yatakta yatan hastanın palyatif bakım tedavisini SGK karşılar (SUT 2.4.4.K) ve SUT’ta bu yatış için katılım payı tanımlanmamıştır. Vakıf üniversitesi hastaneleri ilave ücret alabilir; özel hastanede bedelin karşılanıp karşılanmayacağını yatıştan önce sorun.
Palyatif serviste ne kadar kalınır?
Yönetmelikte azami bir süre yoktur. Taburculuk kararını servisin sorumlu hekimi verir; evde izlenecek hastayı evde sağlık birimi en geç üç gün içinde evinde değerlendirir (md. 24/4).
Palyatif serviste refakatçi zorunlu mu?
Yönetmeliğe göre palyatif bakım servislerinde hasta refakatçisi bulunması esastır (md. 24/2). Refakatçinin kim olacağı, sayısı ve ziyaret saatleri hastanenin kuralına bağlıdır.
Palyatif servise doğrudan başvurulabilir mi?
Yönetmelikte sayılan ilk başvuru yolları evde sağlık birimi, aile hekimi, acil servis, yoğun bakım, klinikler ve uzaktan sağlık hizmetidir; yatış kararını hastanenin palyatif bakım koordinasyon birimi verir (md. 23). Evde yaşayan hasta için başlangıç noktası aile hekimi ya da evde sağlık birimidir.
Huzurevi palyatif bakım servisinin yerine geçer mi?
Hayır, ikisi farklı kurumlardır. Palyatif bakım servisi Sağlık Bakanlığının izin verdiği hastanelerin içindedir (md. 4/ş). Devlet huzurevlerinin 4. seviye birimi ise tedavi süreci tamamlanmış, uzun süreli yaşam desteği gerektiren ya da terminal dönemdeki yaşlılara bakar; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da palyatif bakım gerektiren yaşlıların yatılı bakım hizmetinden yararlandığını belirtir.
Palyatif bakım yönetmeliği 2026’da ne getirdi?
Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik 23 Haziran 2026’da yayımlanıp yürürlüğe girdi ve 2023 tarihli evde sağlık yönetmeliğini kaldırdı (md. 31 ve 32). Palyatif bakımı evde sağlıkla birlikte düzenler: tanımlar, servis türleri, yatak sınırları, kabul ve taburculuk kuralları bu metinde. Mevcut evde sağlık ve palyatif birimleri 23 Haziran 2027’ye kadar yeniden tescil edilecek (geçici md. 2).
Yakınınız için palyatif servis, evde sağlık ve huzurevi arasında karar vermek zorsa ilk adım hastanın hekimi ve aile hekimiyle konuşmaktır. Taburculuktan sonra bakım yeri arıyorsanız ücretsiz danışmanlık formunu doldurabilirsiniz; danışmanlık ücretsizdir.
Kaynaklar
- Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete 23 Haziran 2026, sayı 33289
- Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), madde 1.8, 1.9.1 ve 2.4.4.K
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 68
- Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği, Resmî Gazete 6 Mayıs 2026, sayı 33245
- Sağlık Bakanlığı, Sağlıkta Kalite Standartları: palyatif bakım standartları (2022)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı EYHGM: palyatif bakıma güncel yaklaşımlar sempozyumu haberi (2020)