Annenizi ya da babanızı her kontrol için hastaneye götürmek zorlaştıysa, hekim ve hemşireyi eve çağırmanın resmî yolu Sağlık Bakanlığı’nın evde sağlık hizmetidir. Kimlerin yararlanacağı, başvurunun nasıl yapılacağı ve süreler 23 Haziran 2026’da yürürlüğe giren yeni yönetmelikle yeniden belirlendi. Aşağıdaki bilgiler bu yönetmeliğe ve eklerine dayanıyor.
Kısa cevap
- Evde sağlık hizmeti; hastalığı nedeniyle yatağa, cihaza ya da eve bağımlı olan veya yaşlılığı nedeniyle sağlık hizmetine ulaşmakta güçlük çeken kişilere evde muayene, tedavi, tıbbi bakım, rehabilitasyon ve izlem sunar.
- Yönetmeliğin hasta listesinde 80 yaş ve üzeri, hizmet isteyen her yaşlı; sağlık kurulu raporlu kronik hastalığı olan ve günlük yaşamda tam ya da ileri derecede bağımlı 65 yaş ve üzeri kişiler; cihaza ya da eve bağımlı hastalar ve hastaneden sonra evde tıbbi bakım gerekenler yer alıyor.
- Başvuru e-Nabız’dan, Evde Sağlık Hizmeti İletişim Merkezi (ESHİM) aranarak ya da aile hekimi aracılığıyla yapılır. Başvuru en geç üç gün içinde sonuçlanır; ilk ev ziyareti de bu süre içinde yapılır.
- Yönetmelikte hastadan ücret alınacağına dair bir hüküm yok; hizmeti kamu sağlık tesisleri verir ve il sağlık müdürlüğü ile Bakanlık hastanelerinin tanıtım sayfaları hizmetin ücretsiz olduğunu belirtiyor.
- Acil durumlar bu hizmetin işi değildir. Yıkama, giydirme gibi günlük bakım da hizmet listesinde yer almaz; evde bakım ve sosyal destek talebi ilgili kuruma yönlendirilir.
Evde sağlık hizmeti nedir, kim verir?
Yönetmelik evde sağlık hizmetini; hastanın yaşadığı yerde aile hekimliği, palyatif bakım, hastane ve uzaktan sağlık hizmetleriyle birlikte sunulan koruyucu sağlık, teşhis, tedavi, tıbbi bakım, rehabilitasyon ve izlem hizmeti olarak tanımlar. Yani bir bakıcı ya da temizlik desteği değil, doğrudan tıbbi bir hizmettir.
Hizmetin ildeki planlaması ve denetimi il sağlık müdürlüğündedir. Evde sağlık birimleri müdürlüğün uygun gördüğü kamu sağlık tesislerinde kurulur: hastanelerdeki birimler tıbbi hizmeti, ağız ve diş sağlığı merkezlerindeki ya da hastanelerdeki ayrı birimler evde diş hizmetini verir. Başvuruları il sağlık müdürlüğüne bağlı Evde Sağlık Koordinasyon Merkezi (ESKOM) değerlendirir ve uygun birime yönlendirir. Ekipte hekim ve hemşire (ya da sağlık memuru) bulunması zorunludur; hastanın ihtiyacına göre fizyoterapist, psikolog, diyetisyen, eczacı, sosyal çalışmacı, gerontolog, dil ve konuşma terapisti, ergoterapist ya da yaşlı bakım teknikeri de ekibe katılabilir. 2023 tarihli eski evde sağlık yönetmeliği bu düzenlemeyle yürürlükten kalktı.
Kimler yararlanabilir?
Yönetmeliğe göre evde sağlık hastası; tanısı konmuş hastalıkları nedeniyle cihaza, yatağa ya da eve bağımlı olan veya yaşlılığı nedeniyle sağlık hizmetine erişmekte güçlük çeken, evde hizmet isteyen ve talebi uygun görülen kişidir. Yönetmeliğin ekindeki hasta listesi şöyle:
| Hasta durumu | Yönetmelikteki şart |
|---|---|
| 80 yaş ve üzeri yaşlı | Hizmet isteyen tüm yaşlılar listede; ayrıca bir hastalık şartı yazılmamış |
| 65 yaş ve üzeri kronik hasta | Kronik hastalığın sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ve günlük yaşam aktiviteleri puanına göre tam bağımlı (0–20) ya da ileri derecede bağımlı (21–61) olmak |
| Cihaza ya da eve bağımlı hasta | Bağımlılığın hastalıktan kaynaklanması |
| Palyatif bakım almış hasta | Tıbbi bakımının evde yapılmasının uygun görülmesi |
| Hastaneden taburcu olan hasta | Hekiminin evde sağlık hizmetini uygun görüp tedavi planı yapması ya da taburculuk sonrası sürekli veya süreli tıbbi bakım gerekmesi |
Diyabet, kalp yetmezliği, inme, KOAH, alzheimer ve demans, Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklar, terminal dönem kanser, birden çok kronik hastalığı olanlar, kalça, diz ya da omuz kırığı sonrası takip edilenler ve ampütasyon nedeniyle tıbbi bakım gerekenler öncelikli değerlendirilir. Listede olmak kabul garantisi değildir: aile hekimi ön değerlendirme yapar, son kararı ilk ev ziyaretinde sorumlu hekim verir.
Evde hangi hizmetler verilir?
Yönetmelik ekinde evde verilecek sağlık hizmetleri tek tek sayılıyor. Kapsamı baştan bilmek, «neden bunu yapmadılar» hayal kırıklığını önler.
| Alan | Evde yapılanlar |
|---|---|
| Muayene ve izlem | Muayene, düzenli takip, tahlil için kan ve numune alma |
| Bakım işlemleri | Yara, yanık ve bası yarası bakımı; trakeostomi bakımı ve değişimi; enjeksiyon ve sonda gibi tıbbi ve küçük cerrahi işlemler |
| Tedavi | Hastanede başlanıp taburculuk sonrası evde sürdürülmesi uygun görülen damar yolu tedavileri; yatışı gerekmeyen hastada palyatif bakım |
| Beslenme ve hareket | Klinik beslenme desteği; fizik tedavi ve rehabilitasyon |
| İlaç | Kullanılan ilaçların birlikte gözden geçirilmesi; raporlu ve sürekli kullanılan ilaçların reçete edilmesi |
| Ağız ve diş | Diş hizmeti veren ayrı birimlerce evde muayene ve tedavi; birimin malzeme listesinde dolgu, protez ve diş çekimi setleri bulunur |
| Ulaşım | Tetkik ya da muayene için hastanın evden sağlık tesisine ve sağlık tesisinden eve nakli |
| Eğitim | Hasta ve aileye hastalık, bakım ve evde kullanılan tıbbi cihazlar konusunda eğitim ve danışmanlık |
Gün boyu bakıcılık, yıkama ve giydirme gibi kişisel bakım ya da ev işleri evde sağlık hizmetinin listesinde yer almaz; bu tür evde bakım ve sosyal destek talepleri ilgili birim ve kurumlara yönlendirilir. Hayati tehlike varsa evde sağlık beklenmez, doğrudan acil sağlık hizmetleri (ambulans) aranır; ziyaret sırasında acil durum fark eden ekip de hastayı ambulans ekibine teslim eder. Yatarak tedavi gerekiyorsa hasta sağlık tesisine yatırılır. Hekim uygun görür ve hasta isterse hizmet uzaktan sağlık hizmetiyle de sürdürülebilir.
Başvuru adım adım
- Başvuruyu yapın. Hasta ya da kanuni temsilcisi e-Nabız’dan elektronik olarak başvurabilir, ESHİM’i arayabilir ya da doğrudan başvurabilir. Aile hekimi, hastanedeki palyatif bakım ve evde sağlık koordinasyon birimi ile bakım ve sosyal destek hizmetlerindeki görevliler de başvuruyu sisteme girebilir.
- Aile hekimi ön değerlendirmesi. İlk başvuru aynı anda ESKOM’a ve kayıtlı olduğunuz aile hekimine gider. Aile hekimi uzaktan görüşerek ya da geçmiş muayene kayıtlarına bakarak hastanın listedeki ölçütlere uyup uymadığına karar verir. Bir iş günü içinde yanıt vermezse başvuruyu ESKOM sonuçlandırır.
- Üç gün kuralı. ESKOM’a iletilen başvurular en geç üç gün içinde sonuçlanır; evde sağlık biriminin planladığı ilk ev ziyareti de bu sürede yapılır. ESKOM, ihtiyaca göre evde sağlık yerine aile hekimliği, uzaktan sağlık, poliklinik ya da palyatif bakım seçeneğine de yönlendirebilir.
- İlk ziyaret. İlk ziyaret sorumlu hekim eşliğinde yapılır. Hekim hastayı değerlendirir ve evde sağlık hastası olup olmadığına karar verir. Hizmete alınan hasta ya da kanuni temsilcisi bilgilendirme ve rıza formunu imzalar.
- Ziyaret planı. Değerlendirme formu doldurulur; günlük, haftalık ya da aylık ziyaret planı hazırlanır ve bir örneği size verilir. Hizmet randevulu ve planlıdır; randevu tarihini değiştirmek isterseniz ESHİM’e bildirmeniz gerekir.
- Hizmetin süresi. Sürekli hizmette hasta, hizmeti ömür boyu ya da kendisi bırakana kadar alabilir. Süreli hizmet taburculuk sonrası 30 güne kadardır; hekim uygun görürse 30 gün daha uzatılabilir.
Ziyaret sırasında mümkünse hastanın yanında bir yakını bulunur. İşaret dili ya da yabancı dil çevirisi gerekiyorsa bu ihtiyacı il sağlık müdürlüğü karşılar.
Başvuru uygun görülmezse
İlk ziyarette evde sağlık kapsamında görülmeyen hastaya, sağlık hizmetini hangi yollardan alabileceği anlatılır; evde bakım ve sosyal destek ihtiyacı varsa talep ilgili kuruma yönlendirilir. Uygun görülmeyen talepleri ve itirazları il sağlık müdürlüğündeki yürütme komisyonu inceleyip karara bağlar. Hizmetle ilgili şikâyetleri de aynı komisyon değerlendirir; komisyon ayda en az bir kez toplanır.
Evde sağlık ile evde bakım farkı
Aileler bu iki hizmeti sık karıştırır; oysa farklı ihtiyaçlara cevap verirler ve çoğu zaman birlikte yürürler. Evde bakım hizmetlerinin kapsamı ayrı bir rehberde anlatılıyor.
| Özellik | Evde sağlık hizmeti | Evde bakım |
|---|---|---|
| Kim verir | Kamu sağlık tesislerindeki evde sağlık ekipleri | Aile üyesi, özel bakıcı ya da bakım şirketi |
| Ne yapılır | Muayene, pansuman, tedavi, reçete gibi tıbbi işlemler | Yıkanma, giydirme, beslenme, ev işleri gibi günlük destek |
| Süreklilik | Planlanmış ziyaretler (günlük, haftalık ya da aylık) | Genellikle her gün ve sürekli |
| Ücret | Yönetmelikte ücret hükmü yok; il sağlık müdürlüğü ve Bakanlık hastanelerinin sayfalarında ücretsiz olduğu belirtiliyor | Aile bütçesine ya da ASHB’nin evde bakım yardımına bağlı |
| Nasıl başlanır | e-Nabız, ESHİM ya da aile hekimi | Aile kararı, bakıcı bulma ya da ASHB başvurusu |
Evde sağlık ekibi, ziyaret sırasında bakıma muhtaç, kimsesiz ya da ihmal riski altında gördüğü kişiyi Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne bildirir. Rıza formunda da evde bakım ve sosyal destek ihtiyacınızın il müdürlüğüne bildirilmesini onaylayıp onaylamadığınız sorulur. Yatağa bağımlı bir yaşlı için bakım seçenekleri ayrı bir rehberde karşılaştırılıyor.
Reçete, rapor ve hastane işlerinde katkısı
Raporlu ve sürekli kullanılan ilaçların reçetesi evde yazılabilir; rapor ve reçeteler sosyal güvenlik mevzuatına göre düzenlenir. Taburculuk sonrası aile hekimi, kendisine kayıtlı evde sağlık hastasının reçete sürekliliğini sağlar ve hastayı uzaktan ya da bulunduğu yerde ziyaret ederek değerlendirir. İlaçları birlikte gözden geçirip etkileşimler konusunda aileyi bilgilendirmek için ekibe eczacı da katılabilir.
Evde izlenen palyatif bakım hastalarında aile hekiminin yazamadığı ilaç ve tıbbi malzemeler ya da rapor gereken durumlar için evde sağlık birimi, hastanedeki uzman hekimlerle konsültasyonu düzenler. Engellilik ya da tıbbi cihaz raporu gerektiğinde uzaktan sağlık hizmetiyle yapılacak değerlendirmeyi organize eder, gerekirse hastanın hastaneye götürülüp muayene edilmesini sağlar. Raporun genel işleyişi engelli sağlık kurulu raporu rehberinde anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
Evde sağlık hizmeti ücretli mi?
Yeni yönetmelikte hastadan ücret alınmasına dair bir hüküm yok. Hizmeti kamu sağlık tesislerindeki evde sağlık birimleri verir; il sağlık müdürlüğü ve Bakanlık hastanelerinin tanıtım sayfalarında da hizmetin ücretsiz olduğu belirtiliyor. Evde yazılan reçete ve raporlar sosyal güvenlik mevzuatına göre düzenlenir. Özel sağlık kuruluşlarının evde verdiği hizmetler bu yönetmeliğin kapsadığı evde sağlık hizmeti değildir; ücret ve şartlarını kuruluşa sorun.
Ekip ne sıklıkla gelir?
Sabit bir sıklık yok. İlk ziyaretteki değerlendirmeye göre günlük, haftalık ya da aylık bir ziyaret planı yapılır ve bir örneği size verilir. Hizmet mesai saatlerinde sunulur; il sağlık müdürlüğü belirlediği birimlerle hafta sonu ve resmî tatillerde de hizmet verebilir.
Annem 80 yaşında ama yatağa bağlı değil; başvurabilir mi?
Evet. Yönetmeliğin hasta listesinde 80 yaş ve üzeri, hizmet isteyen tüm yaşlılar yer alıyor; ayrıca hastalık ya da bağımlılık şartı yazılmamış. Yine de aile hekimi ön değerlendirme yapar, son kararı ilk ziyarette hekim verir; ESKOM ihtiyaca göre aile hekimliği ya da uzaktan sağlık hizmetine de yönlendirebilir.
Aile hekimi de eve gelir mi?
Aile hekimi, ilk başvuruda ön değerlendirmeyi yapan hekimdir. Taburculuk sonrası kendisine kayıtlı evde sağlık hastalarını uygun aralıklarla uzaktan ya da bulundukları yerde ziyaret ederek değerlendirir ve reçete sürekliliğini sağlar. Düzenli tıbbi işlemleri ise evde sağlık biriminin ekibi yapar.
Başvurum reddedilirse ne yapabilirim?
İlk ziyarette kapsam dışı görülen hastaya başka hangi yollardan hizmet alabileceği anlatılır. Uygun görülmeyen talepler ve itirazlar il sağlık müdürlüğündeki yürütme komisyonunda karara bağlanır; hizmetle ilgili şikâyetler de bu komisyona iletilir.
Evde sağlık hizmeti ne zaman sona erer?
Hastanın vefatı, hekimin evde sağlık hizmetine ihtiyaç kalmadığını tespit etmesi ya da hastanın veya rıza vermeye yetkili kişinin istemesi hâlinde sona erer. Ekip kararsız kalırsa durum yürütme komisyonuna iletilir; komisyon üç iş günü içinde karar verir, bu sürede hizmet koordinatörün kararıyla sürer.
Evde sağlık hizmeti, hastaneye gidemeyen yakınınızın tıbbi takibini eve taşır; ama günün geri kalanındaki bakımın yerini almaz. Evde bakımın nasıl sürdürüleceğinden ya da bir bakım kurumunun gerekip gerekmediğinden emin değilseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurabilirsiniz; danışmanlık ücretsizdir.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 23 Haziran 2026: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik
- Yönetmelik ekleri: hasta listesi, hizmet listesi, değerlendirme ve rıza formları
- e-Nabız: evde sağlık başvurusunun elektronik kanalı
- Bursa İl Sağlık Müdürlüğü: evde sağlık hizmetleri (ücret bilgisi)